Με την ευκαιρία των εγκαινίων της νέας πανεπιστημιούπολής της στη Ρώμη, η European Law and Governance School (ELGS), που λειτουργεί υπό την αιγίδα του European Public Law Organization (EPLO), διοργάνωσε μια εναρκτήρια συζήτηση με θέμα «Αξίες της ΕΕ σε έναν Κατακερματισμένο Κόσμο: Διεύρυνση, Ταυτότητες και Εξωτερική Διακυβέρνηση».
Η εκδήλωση συγκέντρωσε κορυφαίους ακαδημαϊκούς και επαγγελματίες, οι οποίοι ανέλυσαν την εξελισσόμενη σημασία και ανθεκτικότητα των αξιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από γεωπολιτικές εντάσεις, δημοκρατικές προκλήσεις και ανανεωμένες συζητήσεις για τη διεύρυνση.
Παρευρέθηκε ένα ποικιλόμορφο κοινό φοιτητών, νέων ερευνητών και ειδικών από διεθνείς οργανισμούς με έδρα τη Ρώμη, όπως το UNICRI και το IDLO.
Εκ μέρους του EPLO/ELGS, ο κ. Δημήτρης Τσάκνης καλωσόρισε τους καθηγητές και τους προσκεκλημένους.
Βασικά σημεία:
Η Καθηγήτρια Daniela Vitiello (Πανεπιστήμιο Tuscia) άνοιξε τη συζήτηση εξετάζοντας την έννοια της αλληλεγγύης στο συνταγματικό πλαίσιο της ΕΕ. Τόνισε τις πολλαπλές της διαστάσεις, παρουσιάζοντάς την ως νομική αρχή που διαμορφώνει τις σχέσεις μεταξύ των κρατών‑μελών, ως μηχανισμό διαχείρισης κρίσεων και ως ευρύτερη κανονιστική δύναμη που καθοδηγεί την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Οι παρατηρήσεις της ανέδειξαν την ένταση μεταξύ εγωκεντρικών και διακρατικών μοντέλων αλληλεγγύης, καθώς και τη σημασία της επιμερισμένης ευθύνης στην αντιμετώπιση σύγχρονων προκλήσεων όπως η μετανάστευση και οι εξωτερικές πιέσεις.
Ο Αναπληρωτής Καθηγητής Simone Benvenuti (Πανεπιστήμιο Roma Tre) διερεύνησε κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά ως παγκόσμιος μοχλός εκδημοκρατισμού. Υπογράμμισε το χάσμα μεταξύ των κανονιστικών φιλοδοξιών της ΕΕ και της πραγματικότητας στο πεδίο, σημειώνοντας ότι η δημοκρατική ανάπτυξη επηρεάζεται έντονα από τις εγχώριες πολιτικές συνθήκες και τους γεωπολιτικούς περιορισμούς.
Παρότι η ΕΕ συνεχίζει να προωθεί τη δημοκρατία μέσω εταιρικών σχέσεων και πλαισίων συνεργασίας, υιοθετεί ολοένα και περισσότερο μια πιο πραγματιστική και ευαίσθητη στο εκάστοτε πλαίσιο προσέγγιση, επιδιώκοντας να αποφύγει την υπερβολική κανονιστική επέκταση σε ένα κατακερματισμένο διεθνές και εσωτερικό περιβάλλον.
Η Δρ. Anna Khvorostiankina (Eurasia International University), η οποία συντόνισε και τη συζήτηση, προσέφερε μια εξωτερική οπτική εστιάζοντας στη σχέση της Αρμενίας με την ΕΕ. Αναφέρθηκε στον νόμο του 2025 που εγκαινιάζει τη διαδικασία προσχώρησης της χώρας στην ΕΕ, υπογραμμίζοντας τη σημασία του ως πρωτοβουλία της κοινωνίας των πολιτών που αντικατοπτρίζει τις δημόσιες φιλοδοξίες για ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Ωστόσο, σημείωσε ότι, ενώ η νομοθετική εναρμόνιση με τις αξίες της ΕΕ συχνά επιτυγχάνεται, η εφαρμογή παραμένει συχνά επιφανειακή. Αντλώντας από τις συνταγματικές και πολιτικές εξελίξεις της Αρμενίας, τόνισε ότι η ουσιαστική μεταρρύθμιση απαιτεί βαθύτερες αλλαγές στη νομική κουλτούρα, την θεσμική πρακτική και την κοινωνική συμμετοχή. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πιο αποτελεσματικός ρόλος της ΕΕ έγκειται στην υποστήριξη της κοινωνίας των πολιτών, της εκπαίδευσης και της συμμετοχικής διακυβέρνησης.
Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την παρέμβαση της Δρ. Ilaria Bottigliero, Διευθύντριας Έρευνας και Εκπαίδευσης του International Development Law Organization (IDLO), η οποία προσέφερε μια πρακτική οπτική για τη μεταρρύθμιση του κράτους δικαίου. Τόνισε ότι η βιώσιμη νομική και θεσμική μεταρρύθμιση εξαρτάται από τον συνδυασμό μεταρρυθμίσεων «από πάνω προς τα κάτω» με την ενδυνάμωση «από κάτω προς τα πάνω», τοποθετώντας τα άτομα στο επίκεντρο των συστημάτων δικαιοσύνης. Με παραδείγματα από την Ουκρανία, τη Μολδαβία, τα Δυτικά Βαλκάνια, την Κένυα και τη Μογγολία, ανέδειξε τον τρόπο με τον οποίο το IDLO υποστηρίζει προσαρμοσμένες μεταρρυθμίσεις για την ενίσχυση της θεσμικής ικανότητας, την αντιμετώπιση ανισοτήτων και τη βελτίωση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη.
Συνολικά, η συζήτηση ανέδειξε ότι οι αξίες της ΕΕ δεν πρέπει να θεωρούνται στατικές αρχές, αλλά δυναμικά και συχνά αμφισβητούμενα στοιχεία που διαμορφώνονται τόσο από εσωτερικές εξελίξεις όσο και από την εξωτερική δράση. Ο διάλογος εμπλουτίστηκε περαιτέρω από μια σειρά εύστοχων ερωτήσεων του κοινού. Σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον, οι ακαδημαϊκές και πολιτικές πλατφόρμες διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην προώθηση του διαλόγου, την ενίσχυση της έρευνας και την εμβάθυνση της κατανόησης της διακυβέρνησης σε έναν ολοένα και πιο κατακερματισμένο κόσμο.
