Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Δημοσίου Δικαίου (EPLO) συνδιοργάνωσε εκδήλωση υψηλού επιπέδου στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη με θέμα την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, συγκεντρώνοντας κυβερνητικούς εκπροσώπους και διεθνείς εμπειρογνώμονες για την αντιμετώπιση της λεηλασίας, της παράνομης διακίνησης και της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών μέσω του διεθνούς δικαίου, της επιχειρησιακής συνεργασίας και της πολιτιστικής διπλωματίας.
Η εκδήλωση, με τίτλο «Η Πολιτιστική Κληρονομιά σε Κίνδυνο: Αντιμετώπιση της Λεηλασίας, της Παράνομης Διακίνησης και της Επιστροφής μέσω του Διεθνούς Δικαίου, της Επιχειρησιακής Συνεργασίας και της Πολιτιστικής Διπλωματίας», πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και διοργανώθηκε από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ελλάδας στα Ηνωμένα Έθνη και τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Ιταλίας στα Ηνωμένα Έθνη, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου (EPLO).
Η εκδήλωση εντάχθηκε στο πλαίσιο της παρουσίας του EPLO στη Νέα Υόρκη κατά την Εβδομάδα Υψηλού Επιπέδου της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, με τον Διευθυντή του EPLO, Καθηγητή Σπυρίδωνα Φλογαΐτη, και τη Δρ Barbara Faedda, Μόνιμη Παρατηρήτρια του EPLO στα Ηνωμένα Έθνη, να συμμετέχουν στις δραστηριότητες της εβδομάδας.
Τις εναρκτήριες ομιλίες πραγματοποίησαν η Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, Υφυπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, και ο Edmondo Cirielli, Υφυπουργός Εξωτερικών και Διεθνούς Συνεργασίας της Ιταλίας, ενώ ο Βοηθός Γενικός Διευθυντής της UNESCO για τον Πολιτισμό, Nayef Al-Fayez, απηύθυνε χαιρετισμό μέσω βιντεοσκοπημένου μηνύματος. Τη συζήτηση συντόνισε η Δρ Barbara Faedda του EPLO.
Στην κεντρική της ομιλία, η Υπουργός Πολιτισμού της Ελλάδας, Λίνα Μενδώνη, χαρακτήρισε την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς ως μία από τις πλέον επείγουσες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διεθνής κοινότητα, συνδέοντάς την όχι μόνο με τη συλλογική μνήμη των λαών, αλλά και με θεμελιώδη ζητήματα διεθνούς δικαίου, ασφάλειας και δικαιοσύνης.
«Για την Ελλάδα, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελεί ταυτόχρονα ζήτημα διεθνούς νομιμότητας, ασφάλειας, δικαιοσύνης και σεβασμού της ιστορικής μνήμης των λαών. Το υφιστάμενο διεθνές νομικό πλαίσιο πρέπει να συνοδεύεται από ουσιαστική διεθνή συνεργασία, συντονισμό μεταξύ των αρμόδιων αρχών και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών.»
Η Υπουργός υπογράμμισε τη δέσμευση της Ελλάδας για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και την υποστήριξη της επιστροφής πολιτιστικών αγαθών μέσω εθνικών και διεθνών νομικών πλαισίων, καθώς και μέσω της ενίσχυσης της διμερούς και πολυμερούς συνεργασίας. Αναφέρθηκε στη συνεργασία μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας για την επιστροφή του θραύσματος Fagan των Γλυπτών του Παρθενώνα, καθώς και στην επιστροφή έξι πολιτιστικών αγαθών από την Ελλάδα στην Αίγυπτο, ως παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο ο διάλογος και η συνεργασία μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστικές επιστροφές πολιτιστικών αγαθών.
Αναφερόμενη στην επανένωση των Γλυπτών του Παρθενώνα, τόνισε ότι το ζήτημα υπερβαίνει την ιδιοκτησία και αφορά την ακεραιότητα ενός μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής σημασίας. Υπογράμμισε τη σημασία του εποικοδομητικού διαλόγου και της διεθνούς συνεργασίας για την επίτευξη δίκαιων και αμοιβαία αποδεκτών λύσεων.
Συνοψίζοντας την ευρύτερη αρχή που αποτέλεσε τον πυρήνα της συζήτησης, η Υπουργός δήλωσε:
«Η πολιτιστική κληρονομιά δεν πρέπει να αποτελεί προϊόν παρανομίας ή αιτία διχασμού. Πρέπει να αποτελεί γέφυρα διαλόγου, συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης. Οι επιστροφές δεν αποτελούν το τέλος μιας σχέσης· θα πρέπει να αποτελούν την αρχή μιας νέας σχέσης για κοινή έρευνα, ανταλλαγή τεχνογνωσίας και στενή πολιτιστική συνεργασία.»
Στη συζήτηση υψηλού επιπέδου συμμετείχαν επίσης η Aruna Francesca Maria Gujral, Γενική Διευθύντρια του Διεθνούς Κέντρου για τη Μελέτη της Διατήρησης και Αποκατάστασης των Πολιτιστικών Αγαθών (ICCROM), και η Βασιλική Παπαγεωργίου, Διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού της Ελλάδας.
Η εκδήλωση ανέδειξε τη σημασία του συνδυασμού του διεθνούς δικαίου, της ουσιαστικής συνεργασίας μεταξύ κρατών και θεσμών και της πολιτιστικής διπλωματίας για την αντιμετώπιση των απειλών κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς. Παράλληλα, ανέδειξε τον διαρκή ρόλο του EPLO ως φόρουμ διεθνούς διαλόγου για το κράτος δικαίου και ζητήματα κοινού παγκόσμιου ενδιαφέροντος.
