Το Mediterranean Migration & Asylum Policy Hub (MedMA) διοργάνωσε με επιτυχία το συνέδριο με τίτλο «Εθνική Στρατηγική Ένταξης Μεταναστών 2026–29: Από τη Θεωρία στην Πράξη», το οποίο πραγματοποιήθηκε στη Λευκωσία, Κύπρο, στις 30 Απριλίου. Το συνέδριο τελούσε υπό την αιγίδα του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας.
Η εκδήλωση συγκέντρωσε φορείς χάραξης πολιτικής τόσο σε κεντρικό όσο και σε τοπικό επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων δήμων και κοινοτικών συμβουλίων, διπλωματικών αποστολών, επαγγελματιών πρώτης γραμμής, ειδικών στη μετανάστευση και μελών του ευρύτερου κοινού.
Στον χαιρετισμό του, ο Υφυπουργός Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας, Δρ. Νικόλας Α. Ιωαννίδης, υπογράμμισε τη σημασία μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής που συνδέει την ένταξη με την εκμάθηση της γλώσσας, την εκπαίδευση, την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, την ανάπτυξη επαγγελματικών δεξιοτήτων, την ενεργό συμμετοχή στις τοπικές κοινωνίες και την πρόσβαση σε υπηρεσίες, καθώς και την ενημέρωση για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών.
Ο Δρ. Ιωαννίδης τόνισε επίσης τη σημασία της στενής συνεργασίας μεταξύ κεντρικής κυβέρνησης, τοπικών αρχών και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών για την επίτευξη κοινών στόχων, επισημαίνοντας παράλληλα την ανάγκη ανταπόκρισης στις ανάγκες όσων εργάζονται στην πρώτη γραμμή.
Το συνέδριο εξέτασε την πρόοδο στην εφαρμογή της στρατηγικής, τις αναμενόμενες προκλήσεις και τους μακροπρόθεσμους στόχους της. Καθώς η ένταξη των μεταναστών διατρέχει πολλούς τομείς πολιτικής, οι ομιλητές ανέδειξαν την ανάγκη αποτελεσματικού συντονισμού μεταξύ του Υφυπουργείου Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας και άλλων κυβερνητικών φορέων, όπως το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Παιδείας και οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας.
Για την υποστήριξη της παρακολούθησης της εφαρμογής της στρατηγικής, το Υφυπουργείο παρουσίασε μια σειρά μηχανισμών που θα ενεργοποιηθούν, όπως ειδική Γραμματεία, Συμβουλευτική Επιτροπή, καθορισμένους δείκτες απόδοσης (KPIs) και τακτικές εκθέσεις προόδου. Τα εργαλεία αυτά στοχεύουν στη στενή παρακολούθηση, την έγκαιρη λήψη διορθωτικών μέτρων και την ενίσχυση της λογοδοσίας.
Κεντρικό θέμα του συνεδρίου αποτέλεσε ο τρέχων και ο δυνητικός ρόλος των τοπικών αρχών στις προσπάθειες ένταξης. Ως πρώτο σημείο επαφής για νεοαφιχθέντες μετανάστες και αιτούντες άσυλο, οι συμμετέχοντες αναγνώρισαν ομόφωνα τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν οι τοπικές αρχές στην προώθηση της ένταξης.
Ωστόσο, εντοπίστηκαν αρκετές βασικές προκλήσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η έλλειψη βιώσιμης χρηματοδότησης για κοινοτικές και προγράμματα ένταξης, η περιορισμένη διαθεσιμότητα δεδομένων για την αποτελεσματική χαρτογράφηση των τοπικών πληθυσμών και των εξελισσόμενων αναγκών τους, καθώς και η ανεπαρκής παρουσία εξειδικευμένου προσωπικού για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή, την παρακολούθηση και την επέκταση των υπηρεσιών. Παρότι οι τοπικές αρχές έχουν επιδείξει διαφορετικά επίπεδα εμπλοκής με τις μεταναστευτικές κοινότητες τα τελευταία χρόνια, οι συμμετοχικοί μηχανισμοί στη λήψη αποφάσεων και η δομημένη προσέγγιση ενημέρωσης παραμένουν υποαναπτυγμένοι, περιορίζοντας τον συνεχή διάλογο και την υποστήριξη.
Επισημάνθηκαν επίσης ανισότητες μεταξύ αστικών και μη αστικών περιοχών. Οι δήμοι στα μεγάλα αστικά κέντρα διαθέτουν συνήθως πιο ανεπτυγμένες υπηρεσίες και προγράμματα ένταξης, ενώ οι περιοχές εκτός αστικών κέντρων αντιμετωπίζουν πρόσθετους περιορισμούς, που συχνά απορρέουν από την περιορισμένη παρουσία οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και τη μικρότερη πιθανότητα οι μεταναστευτικές κοινότητες να είναι οργανωμένες σε άτυπες ομάδες ή συλλόγους.
Οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών ανέδειξαν το εύρος της καθημερινής τους εργασίας για την υποστήριξη της ένταξης νεοαφιχθέντων μεταναστών και αιτούντων άσυλο. Οι δραστηριότητές τους περιλαμβάνουν την παροχή υλικής βοήθειας και νομικής υποστήριξης, τη διοργάνωση εκπαιδευτικών και κοινωνικών δράσεων, καθώς και τη διαμεσολάβηση με δημόσιες αρχές για άτομα που χρειάζονται εξειδικευμένη υποστήριξη. Παράλληλα, αντιμετωπίζουν συνεχιζόμενες προκλήσεις, όπως η εξασφάλιση σταθερής χρηματοδότησης και η υπερβολική εξάρτηση από εθελοντές και δωρητές. Στο πλαίσιο αυτό, οι οργανώσεις ζήτησαν πιο ενεργό ρόλο από τις τοπικές αρχές, ισχυρότερη συνεργασία με την τοπική αυτοδιοίκηση και πιο συμμετοχικές διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Οι οργανώσεις βάσης που εκπροσωπούν μετανάστες τόνισαν περαιτέρω τη σημασία της τοποθέτησης ειδικών λειτουργών ένταξης στις τοπικές αρχές και της τακτικής διαβούλευσης με την κοινωνία των πολιτών και τις ομάδες μεταναστών. Τέτοια μέτρα θα ενίσχυαν τον συμμετοχικό σχεδιασμό πολιτικών και τη λήψη αποφάσεων σε τοπικό επίπεδο.
Πέρα από τις καλές πρακτικές ένταξης που παρουσιάστηκαν από τοπικές αρχές και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Κύπρο, το συνέδριο φιλοξένησε και εκπροσώπους από την Ελλάδα, οι οποίοι παρουσίασαν πρωτοποριακές πρωτοβουλίες κοινωνικής στέγασης από την Αναπτυξιακή Μητροπολιτική Εταιρεία Θεσσαλονίκης, καθώς και το έργο του Athens Coordination Center for Migration & Refugee Issues (ACCMR), ενός δικτύου ένταξης που λειτουργεί εντός του Δήμου Αθηναίων.
Η ανταλλαγή αυτή – ιδιαίτερα στο ζήτημα της στέγασης – αποτελεί βάση για μελλοντική συνεργασία με εταίρους της Μεσογείου. Δημιουργεί δυναμική για την ανάπτυξη συνεργασιών και την εξερεύνηση τρόπων προσαρμογής και εφαρμογής παρόμοιων στεγαστικών πρωτοβουλιών στο κυπριακό πλαίσιο.
Το MedMA εκπονεί επί του παρόντος ένα Policy Note, το οποίο θα αποτυπώνει τις βασικές προκλήσεις, τις καλές πρακτικές και τις εισηγήσεις που προέκυψαν από το συνέδριο. Στόχος είναι η διαμόρφωση σαφών και εφαρμόσιμων προτάσεων που μπορούν να υιοθετηθούν από τους αρμόδιους φορείς τόσο σε τοπικό επίπεδο όσο και στο πλαίσιο του Υφυπουργείου.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την εκδήλωση και το έργο της Υπηρεσίας, παρακαλούμε επισκεφθείτε την ιστοσελίδα του MedMA.
